Zelfverloochening en identiteit

Hij was veracht, de onwaardigste onder de mensen, een Man van smarten, bekend met ziekte en als iemand voor wie men het gezicht verbergt; Hij was veracht en wij hebben Hem niet geacht.

Ik wilde graag meer weten over zelfverloochening, dat ‘vernederen’ en ‘de kleinste zijn’. Wat wordt daarmee nou precies van ons verwacht?

Het klinkt vreemd en niet voor iedereen aantrekkelijk. Maar misschien is dat het juist, gaat het volgen van Jezus precies tegen ons gevoel in, zoals we wel vaker horen.

Om het te begrijpen ging ik naar Jezus kijken. Zijn voorbeeld is tenslotte navolgbaar. Ik las een stukje over Jesaja waar het gaat over ‘de Knecht des Heeren’. Het gaat daar telkens over de bijzondere taak die Jezus heeft te vervullen. En waar gaat die taak over? Over lijden…

En ook als je naar Jezus’ leven kijkt; Hij was wel een moment populair omdat mensen dachten iets te kunnen meepikken als hij zijn materiële koninkrijk ging stichten, maar dat ging snel over. De doorsnee mens wilde hem niet.

Geboren in een stal, gelegd in een voerbak, gevlucht naar Egypte, veracht omdat hij uit Nazareth kwam, gehaat omdat Hij goeddeed. Door de leiders van het volk veracht omdat Hij genas en doden opwekte, de zelfverzonnen wetjes ontmaskerde. Verraden door zijn eigen discipel Judas, onrechtvaardig veroordeeld. Bespot door het Sanhedrin en de soldaten, gedood aan het vervloekte kruis.

Een struikelblok voor de Joden, een dwaasheid voor de Grieken en net zo goed voor veel mensen nu.

Je moet zo iemand maar willen volgen.. vooral als je ziet wat er gebeurde met degenen die hem volgden: Stefanus wordt gestenigd, Jakobus wordt onthoofd, Paulus wordt onthoofd, Petrus wordt gekruisigd. Nu worden veel volgelingen vervolgd, onwaardig verklaard en toch zijn dat vaak mensen die God het meest ervaren. Misschien klopt het evangelie wel.. de kleinsten in de wereld, de grootsten in Gods Koninkrijk.

Ik luisterde naar een lezing van Tim Keller Our identity: the Christian alternative to late modernity’s story. https://www.youtube.com/watch?v=Ehw87PqTwKw

Hij wijst wat dingen kritisch aan in het verhaal van identiteit bepalen in de Westerse culturen. Veel leerzame dingen voor ons denk ik.

Hij geeft in vijf punten antwoord op de volgende vraag.

Waarom werkt het niet om diep in jezelf op zoek te gaan naar je identiteit, je dromen, verlangens en die te uiten en te volgen wàt mensen er ook van zeggen?

Typisch het Westerse identiteit bepalen.

1. De dromen en verlangens die je hebt spreken elkaar tegen. Ze kunnen lang niet allemaal samen gaan.

2. Het is een instabiele identiteit. De ene keer wil je dit, de andere keer dat. Twee jaar later nog iets anders. Hij geeft een voorbeeld. Lewis zei: ‘Mijn vrouw is met vijf mannen getrouwd en ik was ze alle vijf. Alleen de belofte dat ik er altijd zou zijn, was stabiel.’ Als je terugkijkt naar jezelf tien jaar geleden of drie misschien, vind je jezelf waarschijnlijk dom, over veertig jaar misschien compleet gek. Je verandert constant.

3. Het is een illusie dat je identiteit van je innerlijke gevoelens komt. Zoals hierboven genoemd; die gevoelens spreken elkaar tegen en zijn instabiel dus wat doe je? Je kiest een deel van die gevoelens die het meest gewaardeerd worden uit en kíest ze als je identiteit. Je maakt jezelf wijs dat het je identiteit ís.

4. Het is benauwend en slopend om een identiteit van binnenuit te halen. In traditionele culturen was (en is) het zo ongeveer bepaald hoe jouw leven er verder uit zou zien. Dat kon voor sommigen heel benauwend zijn en lijken, wie zou dat willen? Maar uiteindelijk had je alleen een goede dochter of zoon te zijn. In onze Westerse cultuur moet je een complete identiteit gaan kiezen. Je moet jezelf kennen, je eigen weg banen, je dromen volgen en op z’n minst dromen hèbben natuurlijk. En als dat allemaal niet lukt moeten we ons bestaan bijna verdedigen. Dat is op z’n minst ook heel benauwend. En het maakt mooie dingen minder mooi. Er was een schrijver die schreef: schrijven werd mijn identiteit. Het moest goed en geweldig zijn wat ik schreef. Ik kon niet echt realistisch denken of het dat ook was. En zo werd het schrijven van iets moois iets benauwends, zonder plezier. Je kan ook aan dingen denken als carrière/ hobby/ humor/ vrienden als je identiteit maken. Het mooie gaat eraf. Het wordt iets slopends.

5. Als laatste geeft hij aan dat het 'uitsluitend' (excluding) is. Je kijkt naar andere mensen. Diegene is niet zo ….. als ik. Diegene heeft dat minder dan ik. We zijn niet trots op het geld dat we hebben maar op het geld dat we meer hebben dan die ander. We zijn er niet trots op dat we slim zijn maar dat we slimmer zijn dan de ander. Hij geeft een voorbeeld. Je bent de beste violist in het dorp en je gaat naar New York waar de straatviolist die bedelt om geld nog beter blijkt te spelen. Alle trots die je had, spoelt weg. Als je je identiteit dus bepaalt aan de hand van dingen die je bereikt hebt, zelf.. in plaats van te erkennen dat je een identiteit gekregen hebt dan voel je je goed als je iets hebt waarin anderen minder (goed) zijn. Zij zijn niet zo sociaal als jij, niet zo hardwerkend of begaafd op een bepaald gebied. Dat is hoe een zelfgekozen identiteit eruit ziet.

We moeten iemand hebben die onze identiteit bepaalt, of het leuk klinkt of niet. Iemand die je liefde, acceptatie en zekerheid geeft. Die je geen illusie voorhoudt, die stabiel is. (Als het niet goed gaat op je werk of in een relatie met iemand en je liet datgene bepalen wie je was, dan gaat je eigenwaarde flink naar beneden.)

Alleen God is zo’n goed en stabiel iemand. Hij kent je beter dan jezelf. Hij geeft ons een nieuwe identiteit niet alleen door dat te zeggen maar door te sterven.

Je kan ‘christen zijn’ in je laatje hebben zitten van je identiteit maar denken; wat is het punt als ik niet aardig gevonden wordt of geen leuke baan krijg of….?

Dan is het nog niet aan de top, het ‘christen zijn’ bepaalt nog niet je hele identiteit. Door in te denken wat God voor je deed en dat te blijven doen, blijft God je identiteit bepalen. Als je loslaat, zit je zo weer gevangen in wat de cultuur erover zegt.

Misschien heb je het weleens meegemaakt. Je bewondert iemand en je hebt diegene misschien een keer gesproken. Later zie je hem nog een keer en je gaat naar diegene toe: ‘Je kent me vast niet meer, ik ben…’ En diegene antwoordt: ‘O, ik weet wel wie je bent’, hij noemt je naam en de rest van de middag neemt diegene tijd om met je te kunnen praten. Dan voel je je fantastisch en diegene sterft nog niet eens voor je.

Laat daarom die gezindheid in u zijn die ook in Christus Jezus was, Die hoewel Hij in de gestalte van God was, het niet als roof beschouwd heeft aan God gelijk te zijn, maar Zichzelf ontledigd heeft door de gestalte van een slaaf aan te nemen en aan de mensen gelijk te worden. En in gedaante als een mens bevonden, heeft Hij Zichzelf vernederd en is gehoorzaam geworden, tot de dood, ja, tot de kruisdood.

Filippensen 2: 5 t/m 8

Wat is de bedoeling? Je bewondert iemand die jou onvoorwaardelijk terug bewondert. Je bewondert Jezus en volgt Zijn voorbeeld.

Als je de maatschappij niet je identiteit laat bepalen maar God dan kan dat gaan botsen. Denk aan hoe het is afgelopen met veel van Jezus’ volgelingen. Maar uiteindelijk kan niemand je ten diepste iets maken omdat je waarde vastligt. Ook hoef je je niet druk te maken over hoe jouw plaatje eruit ziet voor de maatschappij omdat je niks te verliezen hebt. Een mooie auto is leuk, maar jij mag hem ook hebben hoor. Slim zijn is leuk, maar jij mag me best overtreffen.

Niemand kan je iets maken omdat je waarde vastligt.

En juist daardoor kan je heel gunnend zijn naar andere mensen. Je kan jezelf wegcijferen en wat verlangens inleveren als dat goed is voor anderen …omdat we niks te verliezen hebben. Je waarde ligt dan vast ..als het aan God ligt.

Bespreken

1. Wat is zelfverloochening? Kan zelfverloochening in onze maatschappij? Zou het veel verschillen van je leven zoals dat nu is?

2. Stelling: Jezus’ lijden was/ is het belangrijkste aspect van Zijn leven. We zouden –als we zijn voorbeeld volgen- meer bereid moeten zijn om meer in te leveren in ons leven.

3. Wil je Jezus volgen? Ondanks het principe dat je in de wereld ‘een kleine’ wordt wil je in het Koninkrijk ‘een grote’ zijn.

4. Stelling: Je kunt in jezelf geen identiteit vinden, deze moet van buitenaf komen.

5. Bespreek de punten die Tim Keller gaf om aan te tonen waarom je identiteit niet in jezelf ligt. 1.Dromen, verlangens, idealen spreken elkaar tegen/ 2.Ze zijn ook nog eens instabiel, constant veranderend/ 3.Het is een illusie om te denken dat je een identiteit in je hebt vastliggen, je kiest uiteindelijk zelf wat die identiteit wordt. 4.Het is benauwend en slopend om die illusie-identiteit te vinden (je móet dromen najagen, je móet idealen hebben etc.)/ 5.Als je identiteit bepaalt aan de hand van dingen die je bereikt hebt, voel je je alleen goed als een andere daarvan minder heeft/ daar minder goed in is.

6. Stelling: Ik wil mijn identiteit vanuit God laten bepalen omdat dat de enige basis is van waaruit ik kan zijn wie ik hoor te zijn/ moet zijn.