(Duurzame) levensstijl

De inleiding ging vanavond over een (duurzame) levensstijl.

Duurzame levensstijl

Duurzaamheid is helemaal ìn. En aangezien we over concrete onderwerpen uit de maatschappij gaan praten, leek dit mij leuk om te bespreken.

Ik dwaalde alleen een beetje af van duurzame levensstijl naar een levensstijl gebaseerd op de bijbel. Waar een duurzame levensstijl dat natuurlijk ook is, worden hier de andere ‘hoekjes’ van het leven bekeken.

Micha Nederland is een stichting die zich bezighoudt met ‘goed en recht doen’ in de wereld. Geïnspireerd door Micha 6: 8 “Er is jou, mens, gezegd wat goed is, je weet wat de Heer van je wil: niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God.”

Een heel inspirerende stichting met veel materiaal waarvan ik deze inleiding o.a. heb gemaakt. http://www.michanederland.nl/

Maargoed, de bijbel heeft dus veel te zeggen over een duurzame levensstijl. Rentmeesterschap is zo’n woord. Je denkt daarbij vooral aan de schepping onderhouden.

Een paar voorbeelden;

-fietsen of lopen i.p.v. de auto nemen.

-Nee/nee of ja/nee stickers op de brievenbus zodat de folders niet van de brievenbus in het oud-papier belanden.

-Een groene tuin i.p.v. alles betegeld

-Minder vlees eten

-Duurzame verlichting

Etc.

Er zijn echter ook dingen in ons gedrag die er indirect mee te maken hebben. Een module die Micha Nederland ook aanraadt heeft de naam ‘levenskunst’ gekregen.

Wat heeft ‘levenskunst’ te maken met zorg voor de schepping?

Het gaat om onze verantwoordelijkheid om rentmeester te zijn. God eren met onze keuzes in onze levensstijl, dat is een kunst.

1 september tot 4 oktober is de ‘Periode voor de schepping’. Deze periode wordt steeds vaker gevierd. Joden doen dit al. Zij hebben het Joods Nieuwjaar wat rond deze tijd valt. Zij vieren dan de schepping van de wereld. Eergisteren was het toevallig dag van de duurzaamheid ook.

Ik behandel dus een module van Micha Nederland en als ik dus zeg; er staat daar of ze zeggen daar, dan heb ik het daarover.

Het verbaast mij dat er eerst een aantal pagina’s over de sabbat worden geschreven. Het zijn alleen best interessante inzichten die van belang zijn voor een goede levensstijl. Als ik het over ‘levenskunst’ heb, gaat het dus om ‘goed leven’ eigenlijk.

Daarom eerst; de plaats van de sabbat in je leven.

1. De sabbat

Gods levenskunst heeft alles te maken met de sabbat. Dat zijn wij op één of andere manier een beetje kwijtgeraakt. De sabbat is de zevende dag, waarop God rust. De sabbat is een dag die ons ‘van ophouden doet weten’. De sabbat is een dag die werken en consumeren laat ophouden. Een beetje recht tegen onze Westerse maatschappij in.

Hier wordt zelfs gesteld dat het niet houden van de sabbat de hoofdoorzaak is van de ecologische crisis.

Naast een rustdag is de sabbat vieren ook genieten van de natuur. En deze dag geeft de dieren en natuur het recht op rust en natuurlijk herstel.

In Exodus (20:9-11) en Deuteronomium (5:12-15) worden twee redenen gegeven om de sabbat te houden.

1. God rustte op de zevende scheppingsdag.

2. Het volk moet zich herinneren dat zij slaven in Egypte waren en daar niet konden genieten van de rust van de sabbat.

God rust en geniet en wij moeten hierin zijn voorbeeld volgen zoals we ook zeggen dat wij heilig moeten zijn zoals God heilig is.

In de eerste reden om de sabbat te vieren komt het scheppingsaspect naar voren en in de tweede reden het meer sociale en historische aspect. Tegelijk twee belangrijke punten voor duurzame ontwikkeling. ‘

De sabbat was buiten Israël een heel revolutionair idee. Het was onvoorstelbaar dat heren en knechten op dezelfde dag rustten. Dat ze tegelijk recht hadden op rust was ongehoord, het versterkte de gelijkheid tussen hen terwijl arbeid vaak als minderwaardig werd gezien en de arbeider dus automatisch ook. Ook de zoon van de slavin en de vreemdeling moesten rusten, mensen die aan de rand van de maatschappij stonden.

Elk zevende jaar stelde God in als sabbatsjaar. Het land moest met rust gelaten worden en braak blijven liggen. Zo kon de natuur zichzelf weer herstellen. God laat zien dat de natuur een eigen recht heeft. Dit is ook heel duidelijk wanneer in Leviticus gezegd wordt dat wanneer het volk het sabbatsjaar niet houdt, het volk door de vijanden verjaagd zal worden en het land een woestenij zal worden zodat het als nog braak ligt en het bij kan komen van de jaren rust die het heeft moeten missen. In hetzelfde hoofdstuk wordt beschreven hoe God zijn verbond met Abraham, Izak en Jakob weer zal gedenken. Gelijk daar achteraan staat dat hij ook het land zal gedenken. Het land, -zonder de mensen die er vanaf moesten- om de sabbatsjaren aan het land te vergoeden. Nog een voorbeeld staat in 2 Kronieken. Dit is ook het laatste boek in de Joodse Bijbel en de sabbatsvoorschriften werken dan ook nog steeds door. Maar hier staat dat het volk zeventig jaar in ballingschap moest en ondertussen bleef het land weer braak liggen. ‘totdat alle niet in acht genomen sabbatsjaren vergoed waren’.

De Joodse instelling van de sabbat heeft de wereld veroverd. In de Franse en Russische revolutie is geprobeerd hem af te schaffen, maar dit is niet gelukt. Het is daarom ook zo vreemd dat de zondagsrust zo achteloos wordt afgeschaft nu, zonder historisch en cultureel besef. Dertig eeuwen van bevrijdende sociale ontwikkelingen, worden even voorbij gezien omdat economische groei vooraan staat.

Jezus geeft ons ook voorbeelden van ‘levenskunst’.

Bij het navolgen van Jezus denken we algauw aan wat zware thema’s zoals het opnemen van het kruis en Hem volgen in zijn lijden maar er zijn ook lichtere kanten die we van Jezus kunnen overnemen.

Denk bijvoorbeeld aan zijn oproep om naar de lelies te kijken ‘Kijk hoe ze groeien in het veld. Ze werken niet en ze weven niet etc.’ Dit stukje over onbezorgd zijn in de bergrede die Jezus houdt, staat volgens sommigen ook in het kader van het sabbatsjaar. Een jaar van rust maar ook zonder oogst. Ze moeten het doen met voorraad en wat er spontaan opkomt. Ook op de sabbat kan je denken; maak je geen zorgen voor de dag van morgen, want de dag van morgen zorgt wel voor zichzelf.

Jezus schaft de sabbat zeker niet af maar hij legt wel wat eigen accenten. Zijn hoofddoel is dat mens en dier tot hun recht komen op de sabbat, dat hun leven hersteld wordt. Dat zie je in het verhaal van de discipelen die aren plukken op de sabbat en het verhaal van de lamme man die genezen wordt. Als verdediging geeft Jezus het voorbeeld van een os of een zoon die in een put valt. Dan haal je hem daaruit, ook al is het sabbat. Hij predikt Zijn Koninkrijk dat toewerkt naar Zijn komende Koninkrijk waarin de schepping herstelt wordt.

Terug naar de sabbat.

Tegenwoordig hebben we de zondag en de vraag komt weleens op of dit wel goed is en hoe we deze dag in moeten vullen.

De eerste christenen uit de Joden hielden de Joodse sabbat gewoon en daarnaast kwamen ze op de eerste dag van de week voor of na hun werk bij elkaar om de opstanding van Jezus te gedenken en avondmaal te vieren. Zo werden deze twee dagen naast elkaar gehouden. Voor christenen uit de heidenen viel de sabbat weg en was de zondag ook een werkdag. In de vierde eeuw werd de zondag een dag waarop niet gewerkt werd. De sabbat een dag waarop men de schepping vierde en de zondag een dag waarop men de hérschepping vierde. Vanaf toen kwam de zondag steeds meer in plaats van de sabbat te staan. Vijandschap ten aanzien van de Joden had hier ook een rol in. Luther en Calvijn wilden de sabbat ook niet laten overnemen door de zondag. Voor hen was de zondag ook een normale dag maar er moest wel gelegenheid zijn om naar de kerk te gaan. Daarom moest het ook een vrije dag zijn. De strengere zondagviering ontstond (ook in Nederland) vooral onder invloed van Engelse Puriteinen.

Het zou goed zijn als de zaterdag weer een sabbatsviering werd waarin de rust voor mens, dier en natuur centraal staat naast de zondag. Het is dan ook van belang dat het voor iedereen déze twee dagen zijn om het gezamenlijke karakter van de viering te behouden en de individualisering van de maatschappij tegen te gaan.

De levenskunst die God ons voorhoudt bestaat dus uit afwisseling tussen werken en rusten zoals hij zelf gedaan heeft. Op verschillende plaatsen in de bijbel wordt ook gesproken van ‘de rust ingaan’ aan het eind van de tijd zoals God heeft gerust na zijn werk.

1. Dieren

In de module wordt ook een apart deel besteedt aan de omgang met dieren. We hebben als rentmeesters ook de opdracht gekregen goed met dieren om te gaan.

In onze samenleving hebben we dieren onderverdeeld in twee heel tegenstrijdige beelden. De huisdieren en de gebruiksdieren.

Huisdieren worden vaak bijna behandeld als mensen. Ze krijgen goed, duur voer, accessoires en speeltjes, gaan naar de dierenarts als ze ziek zijn en worden vaak plechtig begraven. Mensen bouwen emotionele banden op. Denk aan honden en katten maar ook nog dieren rondom het huis zoals paarden, geiten, kippen etc.

Aan de andere kant kennen we grote aantallen gebruiksdieren. Zij hebben hun waarde als leverancier van grondstoffen voor voedsel-, kleding- en meubelindustrie. Zij gaan door een productieproces zonder dat het natuurlijke gedrag wordt gerespecteerd. Door.. geen beweginsruimte en geen ruimte voor groepsvorming en meer.

Bij huisdieren worden morele normen geprojecteerd die van oorsprong voor mensen bedoeld waren. Bij het uitbreken van dierziekten, verzetten mensen zich bijvoorbeeld tegen het ruimen, ookal is dit noodzakelijk voor het algemeen belang.

Bij gebruiksdieren zijn er bijna geen normen. Om het te schetsen. Bij de MKZ-crisis werden ruim 280.000 runderen geruimd. Tijdens de Vogelgriepepidemie werden ruim 30 miljoen eenden, kalkoenen en kippen afgemaakt. In Canada werden in 2005 ruim 300.000 zeehonden doodgeknuppeld om hun pels. Terwijl er een hele opschudding ontstaat als één pony gedood wordt in de wei.

Vroeger leefden mens en dier bijna in één huis en hing de bedrijfsvoering vaak af van de dieren die men had. De bijbel geeft richtlijnen waardoor ook duidelijk wordt dat de natuurlijke behoeften van dieren niet onderkent moeten worden.

In Deuteronomium staat dat je een rund en ezel (wat vaak het bezit was van mensen in die tijd) niet samen voor een ploeg mag spannen. De ezel is snel en licht en de os zwaar en traag wat voor een constant scheef lopend span zou zorgen waar van de boer of de één of de ander met een zweep zou moeten dwingen anders te doen dan natuurlijk. Er moest hiervoor bijvoorbeeld bij de buurman een os geleend worden.

In Deuteronomium staat ook dat je een rund niet mag muilkorven bij het dorsen. (Een rund loopt dan constant rondjes op de dorsvloer). Hij heeft de natuurlijke neiging om soms een hap te nemen van de graankorrels wat de winst van de boer niet tegoed komt. Toch gaf God deze regel.

Ook in de sabbatsrust worden de dieren betrokken. Zij mogen op deze dag ook herstellen van de inspanningen.

1. Levenskunst

Dan komt er als derde heel concreet naar voren wat levenskunst precies is.

Kunstenaars moeten zich oefenen en alle basistechnieken leren om goed te worden. Zo kan je leren ‘leven’. Leren ‘goed’ te leven.

In deze module worden vijf lessen gegeven die je kan toepassen in je leven.

Het eerste punt is -wat ik niet heel aantrekkelijk vond klinken-

Gewoontevorming

Sleur is nu juist een woord dat ik niet als positief ervaar.

Maar dat hoeft het niet te zijn. Gewoontevorming en tegelijk géén sleur kan goed samengaan.

Als we de basistechnieken van de kunstenaar nemen.. Die moet hij zich eerst eigen maken om zich daarna op originaliteit te kunnen concentreren.

Goede gewoonten zijn dus best van belang.

Zoals.. op tijd opstaan.. het houden van stille tijd voordat je de dag begint.

Genieten van een goed ontbijt.

Wandelen tijdens de lunch, ’s middags.

Het zijn geen geboden maar suggesties die je zelf zou kunnen aanpassen.

Het handige van goede gewoonten instellen (=gewoon doen) is dat je minder hoeft te kiezen. Je hoeft niet elke dag weer te kiezen om op dat bepaalde moment stille tijd te houden of wel of niet op de fiets te gaan naar die plek. Je doet het en dat leidt tot gewenning wat weer zorgt voor veel energiebesparing.

Je moet dan natuurlijk niet meer gewoonten hebben dan nodig want dan heb je kans dat je inderdaad in een sleur komt. Vanuit de basis van gewoonten, kan je originaliteit toevoegen aan je leven.

Het tweede punt is

Realisme

De wens om perfect te zijn is de grootste vijand van een goed leven. In de christelijke trant: we kunnen elke dag weer opnieuw beginnen. Elke dag kunnen we weer genade ontvangen. Het gaat niet om ons resultaat maar om de weg en alle dingen die je op die weg leert. Dit maakt ontspannen want het gaat niet om het presteren zelf.

Als derde wordt

Tijd genoemd.

Neem de tijd. Iedereen heeft het druk met van alles en nog wat. Dit is een probleem van prioriteiten stellen. Als je niet weet wat écht belangrijk voor je is, dan kan je in tijdnood komen. Het is dus handig om te weten wat de meeste waarde heeft in de rangorde. Als je weet wat je belangrijk vindt, maak je daar tijd voor. Voorbeeld: Als je het niet belangrijk vindt om constant bereikbaar te zijn, moet je niet je mobiel voor je laten beslissen wanneer je bereikbaar bent, maar moet je dat zelf doen. Als je hem altijd aan hebt staan en bij je hebt, kan je elk moment gestoord worden en beslist je mobiel dat hij heel belangrijk is.

Plannen is hierin belangrijk. De dingen die te plannen vallen, kan je plannen maar moet je niet overdrijven. Als je alles gaat plannen, is er geen plaats meer voor het onverwachte en word je onaangenaam. Tijd voor God valt ook in te plannen. Dit kan je ook bij gewoontevorming al ‘inplannen’.

Vier.

Leer genieten

Genieten hoort absoluut bij een christelijke levensstijl.

Denk aan de boeken Hooglied en Prediker bijvoorbeeld. Prediker zegt dat wie geluk ziet als een resultaat van eigen inspanning, het verliest. Als je geluk echter ontvangt als een gave van God, kan je ervan genieten. Genade is de kunst om volop van de gaven van God te kunnen genieten. Je kan het echter alleen ontvangen en niet nemen.

Als vijfde wordt genoemd:

Doe wat binnen je macht is en aanvaard wat buiten je macht is.

Je kunt bepaalde dingen niet. Als je je daarbij neerlegt, kun je je concentreren op de dingen die je wel kan. Wij redeneren vanuit onze betrokkenheid. Vooral tegenwoordig weten we van alles wat speelt in de wereld wat schrijnend is. Armoede, vluchtelingen etc. We voelen ons betrokken en schuldig omdat we er concreet niks aan kunnen doen. Als we dit loslaten, geeft dat veel meer rust. We kunnen ons concentreren op de dingen die we hier vlakbij wél kunnen.

Door je te richten op dingen die binnen je macht liggen, kan je veel doelgerichter leven. Je steekt je energie niet in dingen die je niet kunt beïnvloeden en je hoeft je niet schuldig te voelen omdat je bepaalde dingen niet doet. Die liggen buiten jouw macht.

God brengt dingen op je pad waar je geen invloed op hebt. Hij wijst je hiermee op verantwoordelijkheden of beproeft je. Dit kun je aanvaarden en je verder richten op de dingen die God op je pad brengt waar je wel invloed op hebt. Hierin heb je een roeping te vervullen, doe dit en zet je juist daarvoor in.

http://www.michanederland.nl/

Module Levenskunst

http://www.michanederland.nl/wp-content/uploads/2013/08/Themapakket-Levenskunst.pdf

Micha Basic: Duurzame levensstijl

http://www.michanederland.nl/wp-content/uploads/2012/06/micha_basic-module_Duurzame_levensstijl_en_rentmeester.pdf

https://www.climatestewards.nl/compenseren/